Władza Rodzicielska

Podstawowe zasady władzy rodzicielskiej brzmią: „Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom.”, „Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw.” oraz „Władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny.”, nadto „Rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim.

Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień.” i „Rodzice i dzieci są obowiązani do wzajemnego szacunku i wspierania się.”

Ponadto zasadą wykonywania władzy rodzicielskiej w zgodnej rodzinie jest, iż „Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania.”

Wymiar sprawiedliwości oraz organy pomocy społecznej RP są z mocy ustawy zobowiązane do pomocy rodzicom w wykonywaniu władzy rodzicielskiej: „Sąd opiekuńczy i inne organy władzy publicznej są obowiązane udzielać pomocy rodzicom, jeżeli jest ona potrzebna do należytego wykonywania władzy rodzicielskiej. W szczególności każde z rodziców może zwrócić się do sądu opiekuńczego o odebranie dziecka od osoby nieuprawnionej, a także zwrócić się do sądu opiekuńczego lub innego właściwego organu władzy publicznej o zapewnienie dziecku pieczy zastępczej.”

W przypadku sporów między rodzicami o wykonywanie władzy rodzicielskiej lub przy zagrożeniu dobra dziecka, które jest w takim przypadku wartością nadrzędną, rodzice posiadają prawne możliwości zwrócenia się [z pisemnym wnioskiem lub pozwem] do sądu opiekuńczego (jest to powszechny polski sąd cywilny rejonowy, wydział rodzinny i nieletnich właściwy dla miejsca zamieszkania lub pobytu dziecka) o podjęcie właściwego do sytuacji rozstrzygnięcia w oparciu o obowiązujące prawo.

W kwestii władzy rodzicielskiej sąd opiekuńczy może:

1. Rozstrzygnąć w przypadku istotnej sprawy dziecka, gdy zaistnieje brak porozumienia między rodzicami.
2. Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd opiekuńczy może zmienić orzeczenie o władzy rodzicielskiej i sposobie jej wykonywania zawarte w wyroku orzekającym rozwód, separację bądź unieważnienie małżeństwa, albo ustalającym pochodzenie dziecka.
3. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania.
4. Sąd opiekuńczy może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka. Sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem, i jest zasadne oczekiwanie, że będą współdziałać w sprawach dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba, że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.
5. Sąd opiekuńczy może powierzyć zarząd majątkiem małoletniego ustanowionemu w tym celu kuratorowi.
6. W razie przemijającej przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej sąd opiekuńczy może orzec jej zawieszenie.
7. Jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo, jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców.
8. Sąd może pozbawić rodziców władzy rodzicielskiej, jeżeli mimo udzielonej pomocy nie ustały przyczyny zastosowania takich środków jak:

• umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka albo w instytucjonalnej pieczy zastępczej albo powierzenie tymczasowo pełnienie funkcji rodziny zastępczej małżonkom lub osobie, niespełniającym warunków dotyczących rodzin zastępczych, w zakresie niezbędnych szkoleń, określonych w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej albo zarządzenie umieszczenia małoletniego w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej, a w szczególności, gdy rodzice trwale nie interesują się dzieckiem.

Jednakowoż z zasady, jeżeli przyczyna uzasadniająca zawieszenie, ograniczenie, pozbawienie władzy rodzicielskiej ustanie (i istnieje duże prawdopodobieństwo, iż nie wystąpi ponownie), to sąd – kierując się dobrem dziecka – może władzę rodzicielską przywrócić.

Warto również dodać, iż jeżeli rodzic (matka lub ojciec), mimo zapisów prawomocnego wyroku sądowego, utrudnia wykonywanie zasądzonych kontaktów z małoletnim, to na podstawie art. 582 indeks 1 §3 Ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.1964 nr 43 poz.296 z późn.zm.) wnioskować można o zagrożenie mu nakazaniem zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej, stosownie do zasad określonych w art. 598 indeks 15 Ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.1964 nr 43 poz.296 z późn.zm.).

Sąd może ukarać nie tylko osobę, pod opieką której przebywa dziecko, ale także tę, która ma prawo do kontaktów lub też, której ich zakazano.

Chrześcijańska Służba Charytatywna